Te Whakaatu Tāpiritanga

Hei Whakarāpopoto

I tēnei kōwae ako ka tūhurangia ētahi momo hoahoa hei whakaatu tāpiritanga, me te tuhi tāpiritanga hei whārite. Ko te tino aronga, ko te tatau ake hei rautaki whakaoti tāpiritanga.

Achievement Objectives
3. Ka whakaoti rapanga e whai wāhi mai ana te tauoti me te hautau māmā, ka whakamārama hoki i te rautaki: rautaki tatau; rautaki whakarōpū; rautaki tohatoha ōrite.
Te Hononga ki te Marautanga

Taumata 1
Te Tau me te Taurangi
Whāinga Paetae 3 (Ngā Rautaki Tau):
Ka whakaoti rapanga e whai wāhi mai ana te tauoti me te hautau māmā, ka whakamārama hoki i te rautaki tatau.

Ngā Whāinga Ako

Kia mōhio te ākonga ki:

  • te whakaatu tāpiritanga ki ētahi momo hoahoa rerekē, pērā i te rārangi tau, te anga tekau me te hoahoa huinga
  • te tuhi whārite hei whakaatu tāpiritanga
  • te tatau ake hei whakaoti tāpiritanga
Ngā Tikanga Pāngarau

He maha ngā momo hoahoa hei whakaatu tāpiritanga. Ko te wāhi nui ki ēnei momo hoahoa, hei āwhina i ngā whakaaro o te ākonga, hei āta whakaatu anō i te rautaki e whāia ana. Mā te whakamahi tae rerekē e tino kitea ai ngā huinga (tauhono) e rua e tāpiria ana. Hei tauira:

Ngā Rauemi
he anga tekau (Rauemi Tārua 4-6 o Te Poutama Tau)

he porotiti

he ngaku tau wātea (Whārangi Tārua 1)

he rārangi tau 0-10 (Whārangi Tārua 2)

he rārangi tau 0-20 (Whārangi Tārua 3)

He Rārangi Kupu
anga tekau tens frame
hoahoa diagram
hoahoa huinga set diagram
ngaku kāri cardboard strip
ngaku tau number strip
porotiti counter
rārangi tau number line
tatau ake count on
tauhono addend
whārite equation
Hei Raupapa I Ngā Mahi Ako
  1. Ko te mahi tuatahi, he tūhura i te hoahoa huinga hei whakaatu tāpiritanga.

    Ngā tohutohu He tauira whakawhitinga kōrero
    Aratakina ngā ākonga ki te hanga hoahoa huinga hei whakaatu tāpiritanga.

    Ko tā te ākonga o te Kaupae 3 o Te Mahere Tau, he tatau i te katoa o ngā mea o roto i ngā huinga. Ko tā te Kaupae 4, he tatau ake. Mēnā ka whakamahia he tae rerekē mō ia tauhono, he kukume tērā i te ākonga Kaupae 3 kia tatau ake.

    E hia ngā porotiti kahurangi kei roto i taku huinga? Tahi, rua, toru, whā, rima. E 5 ngā porotiti.

    Kei te tāpiri au i ētahi anō porotiti. E hia ngā porotiti ināianei kei roto i te huinga?

    E hia ngā porotiti kahurangi? E rima.

    Tatauria ngā porotiti whero e tāpiria atu ana. Ono, whitu, waru.

    E hia katoa ngā porotiti? E waru.

    Māku e tuhi te whārite hei whakaatu i te tāpiritanga.
    5 + 3 = 8. Whakamāramatia mai te whārite.
    Ko te rima te maha o ngā porotiti kahurangi i te tīmatanga.
    Ko te tohu ‘+’ hei tohu mō te tāpiritanga.
    Ko te 3, koirā te maha o ngā porotiti whero i tāpiria atu ki te huinga.
    Ko te tohu ‘=’ hei tohu i te tau e ōrite ana ki ngā tau e rua e tāpiria ana, arā, ko te 8.

    Kia pērā anō te arataki i ngā ākonga ki te whakaatu i ētahi atu tāpiritanga ki te hoahoa huinga, me te tuhi anō i te whārite e hāngai ana. Kia taunga ngā ākonga ki tēnei mahi me tuku kia mahi takitahi hei hanga, hei tuhi rānei i ētahi hoahoa huinga hei whakaatu tāpiritanga. Hei tauira:
    Ngā tauhono me te 5:
    5 + 3 5 + 2 5 + 5 5 + 4 5 + 6 ...
    Ngā tauhono o roto i te 10:
    6 + 4 3 + 7 8 + 2 5 + 5 9 + 1 ...
    Ngā tauhono kei raro i te 10:
    6 + 3 4 + 5 3 + 4 6 + 2 2 + 7 ...
    Ngā tauhono e whakawhiti ana i te 10:
    8 + 4 7 + 4 9 + 5 7 + 6 8 + 6 ...

  2. Ko te mahi tuarua he tūhura i te anga tekau hei whakaatu tāpiritanga.

    Ngā tohutohu He tauira whakawhitinga kōrero
    Whakaaturia ētahi anga tekau ki ngā ākonga, ko tā rātou, he whiriwhiri i te maha o ngā porotiti pango e whakaaturia ana.

    Whakatenatena i ngā ākonga kia mau ki te pūmahara ngā tauira o roto i te anga tekau, kia wawe te kite i te maha o ngā porotiti pango, kāore e tatauria.

    Titiro ki tēnei anga tekau. E hia ngā porotiti pango e whakaaturia ana? 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10. Tekau katoa ngā porotiti pango.

    Kua kī ngā wāhi katoa o te anga tekau. Tekau katoa ngā porotiti pango. E hia ngā porotiti pango kei ia taha o te anga? 1, 2, 3, 4, 5. E rima.

    E rima ki tēnei taha, e rima ki tēnei taha. E hia katoa? Tekau.

    Kia pērā anō te āhua o te whakawhitiwhiti kōrero mō te katoa o ngā anga tekau:

    Aratakina ngā ākonga ki te whakaatu tāpiritanga ki te anga tekau.

    Ko tā te ākonga o te Kaupae 3 o Te Mahere Tau, he tatau i te katoa o ngā mea o roto i te anga tekau. Ko tā te Kaupae 4, he tatau ake. Mēnā ka whakamahia he tae rerekē mō ia tauhono, he kukume tērā i te ākonga Kaupae 3 kia tatau ake.

    E hia ngā porotiti pango kei tēnei anga tekau? E ono.

    Kei te tāpiri au i ētahi anō porotiti. E hia katoa ngā porotiti ināianei?

    He aha koe i mōhio ai e waru katoa ngā porotiti?
    Hei tauira whakautu:

    • I tatau au i ngā porotiti katoa.
    • E ono i te tīmatanga, nō reira ka tatau i ngā mea i tāpiria atu – whitu, waru.
    • I kite noa iho au i ngā wāhi e waru o te anga tekau e kī ana i te porotiti.

    He aha te whārite e hāngai ana ki te tāpiritanga? Ko te 6 + 2 = 8. Tāpiria te ono me te 2, ka 8.

    Māu e whakaatu ētahi atu tāpiritanga ki te anga tekau, ka tuhi ai i ngā whārite tāpiritanga ki te taha.


  3. Ko te mahi tuatoru he tūhura i te ngaku tau wātea hei whakaatu tāpiritanga.

    Ngā tohutohu He tauira whakawhitinga kōrero
    Aratakina ngā ākonga ki te whakaatu tāpiritanga ki te ngaaku tau wātea.

    Ko tā te ākonga o te Kaupae 3 o Te Mahere Tau, he tatau i te katoa o ngā mea o roto i ngā huinga e tapiria ana. Ko tā te Kaupae 4, he tatau ake. Mēnā ka whakamahia he tae rerekē mō ia tauhono, he kukume tērā i te ākonga Kaupae 3 kia tatau ake.

    Kei te Whārangi Tārua 1 ētahi ngaku tau wātea hei tārua, hei whakamahi mā ngā ākonga.

    Kei te whakatakoto au i ētahi porotiti ki ngā wāhi o te ngaku kāri nei. Ka tīmata i te taha mauī. Tatauria ngā porotiti i a au e whakatakoto ana. E hia ngā porotiti?

    Ināianei, kei te tāpiri anō au i ētahi atu porotiti. E hia katoa ngā porotiti ināianei?

    He aha tō mahi kia mōhio ai koe i te maha katoa o ngā porotiti? E whitu ngā porotiti whero, nō reira ka tīmata taku tatau ake i reira – 8, 9, 10, 11.

    Ka pai. Kāore he take o te hoki ki te tatau i te katoa o ngā porotiti mai i te tahi.

    He aha te whārite e hāngai ana ki tēnei tāpiritanga? Ko te 7 + 4 = 11.

    Māu e whakaatu ētahi atu tāpiritanga ki te ngaku kāri, ka tuhi ai i ngā whārite tāpiritanga ki te taha.


  4. Ko te mahi tuawhā he tūhura i te rārangi tau hei whakaatu tāpiritanga.

    Ngā tohutohu He tauira whakawhitinga kōrero
    Whakawhitiwhiti kōrero mō te rārangi tau, me te whakaatu tāpiritanga hei ‘peke’ i te rārangi tau.

    Kei te Whārangi Tārua 2 ētahi rārangi tau mai i te 0 ki te 10.

    Kei te Whārangi Tārua 3 ētahi rārangi tau mai i te 0 ki te 20.

    He rārangi tau tēnei. Kei hea te tīmtanga me te mutunga o tēnei rārangi tau? E tīmata ana ki te kore (0) i te taha mauī, ā, ka haere ake ki te tekau (10) i te taha matau.

    Kua tohua he wāhi ki te rārangi e hāngai ana ki ia tau, mai i te 0 ki te 10.

    Mēnā ka tīmata au i te 4, ā, kia rua ngā peke ki te taha matau, ka tae atu au ki hea? Kua tae ake ki te 6.

    He aha te whārite tāpiritanga e hāngai ana? Ko te 4 + 2 = 6.

    Āe rā. I tīmata au i te 4, e rua ake peke ki te taha matau, ā, ka tae atu ki te 6.

    Māu e whakaatu ētahi atu tāpiritanga ki te rārangi tau, ka tuhi ai i ngā whārite tāpiritanga ki te taha.

    Aratakina ngā ākonga ki te whakamahi i te rārangi tau hei whiriwhiri i tētahi o ngā tauhono o tētahi tāpiritanga. Titiro ki tēnei whārite:

    Whakamāramatia mai te whārite. He tāpiritanga. Ko te 8 te tīmatanga, ā, kei te tāpiria tētahi tau, ko te 11 te otinga.

    Āe rā. Ko te pouaka e tohu ana i te tau e tāpiria ana. Me pēhea te whakamahi i te rāarangi tau hei whiriwhiri i te tau e tāpiria ana? Tīmata i te 8, ka tatau ake, kia tae atu ki te 11. E toru ngā peke kia tae atu ki te 11.

    Nō reira he aha te otinga o te whārite?
    Tāpiria te 8 me te 3, ka 11: 8 + 3 = 11

    Tukuna ētahi atu whārite hei whakamahi mā te ākonga i te rārangi tau, hei whiriwhiri i te tauhono e ngaro ana. Hei tauira:
    Kei raro i te 10: E whakawhiti ana i te 10:

  5. Hei whakakapi i te kōwae ako nei, hoatu ētahi whārite tāpiritanga e toru ki ngā ākonga, ka tono ai i a rātou kia whakaaturia aua whārite ki te hoahoa huinga, te anga tekau, te ngaku kāri, me te rārangi tau.

 


Log in or register to create plans from your planning space that include this resource.