Hei Whakarāpopoto

E hāngai ana tēnei kōwae ako ki te rauemi matihiko nei, ‘Koki’. Ko tā tēnei rauemi matihiko, he āwhina i te ākonga ki te ine, ki te tuhi rānei i tētahi, mā te whakamahi i tētahi atu koki hei waeine. He āhua ōrite tēnei kōwae ako ki te kōwae ako reo Ingarihi Angles.

Te Hononga ki te Marautanga
Te Ine me te Āhuahanga, Taumata 2, Whāinga Paetae 1, 2

1.  Ka hanga, ka whakamahi taputapu, waeine hoki e whaitake ana, ka whakaoti rapanga māmā:

2.      Ka mārama ki te tikanga o tētahi āwhata, arā, he wehewehenga, he tāruaruatanga o tētahi waeine.

Ngā Whāinga Ako
Kia mōhio te ākonga ki te:
  • whakatau tata, ki te ine hoki i te rahi o tētahi koki, mā te whakamahi i tētahi atu koki hei waeine.
Ngā Tikanga Pāngarau

Ko te koki, koia ko te rahi o tētahi hurihanga. Arā, mēnā e pūtahi ana ētahi hihi e rua, ko te koki te rahi o te hurihanga mai i tētahi ki tētahi:

 angle.
Ka taea te whakamahi tētahi atu koki (pēnei i te hurihanga hauwhā) hei waeine aro kē, hei ine i te rahi o tētahi koki, koia te aronga o tēnei akoranga matihiko me tēnei kōwae ako.
 
Koia nei pea te whanaketanga o te mōhio ki tēnei mea te koki:
Taumata 1:      Te hurihanga hauwhā, te huringa haurua me te huringa kotahi hei koki.
Taumata 2:      Te hurihanga hauwhā, te huringa haurua me te huringa kotahi, whakatekaraka, kōaro hoki, me te whakamahi i ēnei hurihanga hei waeine.
Taumata 3:      Te hononga o te hurihanga hauwhā, te hurihanga haurua me te hurihanga kotahi, ki te waeine tākiri (putu), arā, ko ngā koki 45°, 60°, 90°, 180°, 360°.
                        Te koki tāhapa (iti iho i te 90°) me te koki hāpūpū (kei waenganui i te 90° me te 180°)
Taumata 4:      Te ine me te tuhi i ngā koki maha.
                        Ngā koki ka puta ake i ngā pūāhua whaitake māmā.
Taumata 5:      Te ine me te tātai koki ka puta ake i ngā pūāhua whaitake āhua uaua nei.
 
I waho atu i te kura, ka whakamahia te koki i ngā pūāhua me ngā tūranga mahi whānui, nō reira he wāhanga nui tonu i roto i te marautanga pāngarau.
He Rārangi Kupu

akoranga matihiko
digital learing object
hihi
ray
kōaro
anti-clockwise
koki hāpūpū
obtuse angle
koki tāhapa
acute angle
pāwhiri (-a)
click (the computer mouse)
pūtahi
intersect
tākiri, putu
degree (unit of measurement)
waeine aro kē
non-standard unit of measurement
waeine aro whānui
standard unit of measurement
whakatau tata
estimate
whakatekaraka
clockwise
Hei Raupapa I Ngā Mahi Ako

 Te INE KOKI: Ka Mahi Tahi te Kaiako me tētahi Rōpū Ākonga

  1. Huakina te rauemi matihiko ‘Koki’, ka whakamārama ai i tōna kaupapa, arā, he taputapu hei ine i te rahi o tētahi koki, o tētahi hurihanga.
  2. Pāwhiria te pūtohu INEA, i te whārangi tuatahi.
  3. Pāwhiria te pūtohu ‘INE KOKI’ i te whārangi i muri mai.
 angle.
  1. Whakawhitiwhiti kōrero mō tēnei whārangi, kia tino mārama ai ngā ākonga ki ēnei āhuatanga:
  • te tikanga o te ‘hurihanga kotahi’
  • te tikanga o te pātai ki te whakatau tata i te maha o ngā koki whero kei roto i te huringa kotahi
  •  te wāhi hei tuhi i te whakautu.
  1. Whakawhitiwhiti kōrero mō ngā rautaki hei whakatau tata i te maha o ngā koki whero i te hurihanga kotahi. Ākene pea ko te whakatau tata i te maha o ngā koki whero i te hurihanga haurua, i te hurihanga hauwhā rānei hei tīmatanga. Tonoa mā tētahi ākonga e tuhi te whakautu a te rōpū ki te pouaka.
  2. Kia tika te whakautu, kātahi ka pāwhiri i te pūtohu HANGAIA HE KOKI.

angle2

  1. Whakawhitiwhiti korero mō te whiriwhiri i te maha o ngā koki whero e kapi ai te koki kahurangi. Me tīmata pea ki te whiriwhiri i te maha o ngā koki whero kei roto i tētahi wāhanga o te koki kahurangi, kei roto rānei i tētahi wāhanga o te hurihanga kotahi (pērā i te huringa haurua).
Tonoa mā tētahi ākonga e tuhi te whakatau a te rōpū ki te pouaka.
  1. Āta mātakihia te tāpiripiri haere o ngā koki whero, ka tatau ai i te maha.
  2. Whakatikahia te whakautu mēnā i hē te whakautu tuatahi a te rōpū.
  3. Mā te pāwhiri i te pūtohu KOKI HOU, ka puta tētahi atu koki hei ine mā te rōpū.
  
Te INE KOKI: Ka Mahi Tahi te Kaiako me tētahi Rōpū Ākonga
  1. Pāwhiria te pūtohu TUHIA, i te whārangi tuatahi.
  2. He ōrite te whārangi ka puta mai i konei ki te whārangi ka puta i te nama 3 i runga ake nei (mō te ine koki).
Whakawhitiwhiti kōrero mō tēnei whārangi, kia tino mārama ai ngā ākonga ki ēnei āhuatanga:
  • te tikanga o te ‘hurihanga kotahi’
  • te tikanga o te pātai ki te whakatau tata i te maha o ngā koki whero kei roto i te hurihanga kotahi
  •  te wāhi hei tuhi i te whakautu.
  1. Whakawhitiwhiti kōrero mō ngā rautaki hei whakatau tata i te maha o ngā koki whero i te hurihanga kotahi. Ākene pea ko te whakatau tata i te maha o ngā koki whero i te hurihanga haurua, i te hurihanga hauwhā rānei hei tīmatanga. Tonoa mā tētahi ākonga e tuhi te whakautu a te rōpū ki te pouaka.
  2. Kia tika te whakautu, kātahi ka pāwhiri i te pūtohu TUHIA HE KOKI.
 angle3
  1. Āta mātakihia te tipu haere o te koki kahurangi, ka tatau ai i ngā koki whero. Tonoa mā tētahi o ngā ākonga e pāwhiri te pūtohu KATIA ina tae atu te koki kahurangi ki te rahi e hāngai ana.
  2. Mēnā i hē te whakautu a te rōpū, mā te akoranga rorohiko tonu e tuku āwhina, ā, ka tonoa kia tuhi anō i te koki.
  
Ka Mahi Takitahi, Takirua rānei ngā Ākonga
Kia taunga rā anō ngā ākonga ki ngā wāhanga e rua o te rauemi matihiko nei, tukuna rātou kia mahi wehe kē, takitahi, takirua rānei. Mā te akoranga matihiko tonu e whakaputa ngā rapanga hei whakaoti mā ngā ākonga. Hei te mutunga o ia rapanga, he poihau ka riro i te ākonga. Koia nei pea hei wero, kia kohia mai he paiherenga poihau.
 
Hei Whakawhānui
He mahi ēnei hei whakaū i ngā akoranga o te rauemi matihiko:
  • ko te hono i ngā koki he ōrite te rahi engari he rerekē te āhua o te takoto;
  • ko te whakaraupapa huinga koki mai i te iti ki te rahi;
  • ko te tuhi koki kia rearua, kia reatoru, kia reawhā rānei te rahinga ake i tētahi koki ka hoatu ki te ākonga.
He mahi tēnei hei whakawhānui i ngā akoranga o te rauemi matihiko nei, hei tūhono i te waeine aro kē ki te waeine tākiri (putu) mō te koki:

Kei tēnei wāhi i te ipurangi te rārangi mai o ngā rauemi matihiko katoa kua tuhia ki te reo Māori: http://www.nzmaths.co.nz/maori/LO/default.aspx

 
Ko ētahi o ngā rauemi matihiko (ngā mea o nzmaths) e wātea ana ki te katoa, mā te pāwhiri noa i te pūtohu. Ko ētahi atu o ngā rauemi matihiko (ngā mea o The Le@rning Federation), me rēhita kē tō kura, kātahi koe ka uru atu ai.
 
Koia nei te wāhi noho o te rauemi matihiko ‘Koki’, e hāngai ana ki tēnei kōwae ako: http://www.nzmaths.co.nz/maori/LO/koki/koki.htm

 


Log in or register to create plans from your planning space that include this resource.