Ripanga Kapa Haka

Hei Whakarāpopoto

I tēnei kōwae ako ka tirohia ngā māka ka riro i ngā kapa haka i tētahi whakataetae. Ka whakamahia tētahi hōtaka ripanga rorohiko pērā i te Excel hei pupuri i ngā māka o ngā kaiwhakawā, hei tātai i ngā tauanga pērā i te toharite, hei whakaputa kauwhata anō hoki.

Achievement Objectives
1. Ka whai i ngā tikanga mō te tūhuratanga tauanga e whai wāhi mai ana te raraunga whakarōpū me te raraunga motumotu: ka whakatakoto pātai; ka kohikohi raraunga; ka wehewehe raraunga; ka hanga whakaari raraunga e whaitake ana; ka whakaputa kōrero hei whak
Te Hononga ki te Marautanga
Taumata 3
Te Tauanga (Te Tūhuratanga Tauanga)
Whāinga Paetae 1:
Ka whai i ngā tikanga mō te tūhuratanga tauanga e whai wāhi mai ana
te raraunga whakarōpū matatini, te raraunga motumotu tatau, me te raraunga houanga:
  • ka whakatakoto pātai;
  • ka kohikohi raraunga;
  • ka wehewehe raraunga;
  • ka hanga whakaari raraunga e whaitake ana;
  • ka whakaputa kōrero hei whakautu i te pātai i tūhuratia;
  • ka mārama ki ngā tikanga matatika e hāngai ana.
Ngā Whāinga Ako

Kia mōhio te ākonga ki te:

  • whakamahi i tētahi hōtaka ripanga rorohiko pērā i te Excel hei pupuri raraunga, hei tātai toharite, hei whakaputa kauwhata hoki;
  • tikanga o tēnei mea te toharite;
  • tātai i te toharite;
  • whakaputa whakaaro mō te hora o tētahi huinga raraunga, ōna mōwaho, tōna inenga whānui, me tōna āhua.

 

Ngā Rauemi
Whārangi Tārua 1

He rorohiko me tētahi hōtaka ripanga pērā i te Excel

Ripanga Kapa Haka 1

Ripanga Kapa Haka 2

He Rārangi Kupu

ripanga
spreadsheet
raraunga
data
pou
column
kapa
row
tukutuku
grid
āputa
gap
inenga whānui
range
whakaawhiwhi
round (a number)
toharite
mean, average
manenei
fluctuate
Hei Raupapa I Ngā Mahi Ako

Ko te mahi tuatahi, he tūhura i te ripanga rorohiko – he whakauru raraunga, he whakaputa kauwhata.

Ngā tohutohu
He tauira whakawhitinga kōrero
Aratakina ngā ākonga ki te whakauru raraunga ki te hōtaka ripanga.
 
Tukuna ngā ākonga ki te tūhura haere i te hōtaka ripanga hei whakaputa kauwhata pou e hāngai ana ki ngā raraunga.
 
 
Huakina te hōtaka Excel i te rorohiko. He aha ka puta ki te mata o te rorohiko? He tukutuku. Ko ngā pū o te reo Pākehā hei upoko mō ngā pou o te tukutuku. Ko ngā tau mai i te 1, piki ake hei tohu i ngā kapa.
 
Ka kīia tēnei tukutuku he ripanga. Ko tana mahi, he pupuri raraunga. Hei tauira, koia nei ngā māka a tētahi kaiwhakawā i tukuna ki tētahi kapa haka i te whakataetae ā-rohe. He māka ēnei o roto i te 100:
 
Whakaeke
76
Poi
93
Waiata ā-ringa
63
Waiata tira
87
Mōteatea
82
Haka
64
Whakawātea
94
 
Mēnā ka whakaurua ēnei māka ki te ripanga rorohiko, ka taea te whakaputa kauwhata. Tuhia ngā mahi whakatū waewae a te kapa ki te pou ‘A’. Tuhia ngā māka e hāngai ana ki te pou ‘B’:
 
Mā te pāwhiri i te pūtohu e tohua ana i raro nei, e puta ai he kauwhata e hāngai ana ki te ripanga.
 
Wakaputaina he kauwhata pou hei whakaatu i ngā māka a tēnei kaiwhakawā.
Hei tauira tūhuratanga mā ngā ākonga:
  • Me pēhea te whakarahi i te papa o te kauwhata?
  • Me pēhea te huri i te tae o ngā pou?
  • Me pēhea te huri i te āhua o ngā tapanga mō ngā pou?
Hei tauira pātai mō te kauwhata:
  • He aha te māka iti rawa atu a tēnei kaiwhakawā? Ko te 63, te māka mō te waiata ā-ringa.
  • He aha te māka nui rawa atu a tēnei kaiwhakawā? Ko te 94, te māka mō te whakawātea.
  • Pēhea nei te rahi o te āputa kei waenganui i te māka iti rawa atu me te māka nui rawa atu? Me tango te 63 i te 94, ka 31. Ko te 31 te rahi kei waenganui i te māka iti rawa atu me te māka nui rawa atu.
  • He aha te ingoa mō te āputa kei waenganui i te māka iti rawa atu me te māka nui rawa atu? Koia ko te ‘inenga whānui’ o ngā māka.
  • Ki tō titiro pēhea nei ngā māka a tēnei kaiwhakawā? Ka piki, ka heke ana māka. Arā, he manenei.
  • He aha pea i pēnei ai ana māka? Koia pea te āhua o te kapa haka, he pai ētahi o ā rātou whakatū waewae, kāore e pai ētahi. Koia rānei te āhua o te kaiwhakawā.
  • Me pēhea rā e mōhiotia ai mēnā ko te āhua o te kapa, ko te āhua rānei o te kaiwhakawā? Mā te whakatairite ki ngā māka a ētahi atu kaiwhakawā. Mēnā ka piki, ka heke ngā māka a ngā kaiwhakawā katoa, ko te āhua tērā o te kapa.
Kei te Whārangi Mahi 1 (PDF, 84KB) ētahi tauira raraunga hei whakauru mā ngā ākonga ki te rorohiko, hei whakaputa kauwhata pou.
2.      Ko te mahi tuarua he titiro ki te tikanga o tēnei mea te toharite, me te tātai i te toharite.

Ngā tohutohu
He tauira whakawhitinga kōrero
Whakawhitiwhiti korero mō te tikanga o te māka toharite hei tohu i te taumata whānui e hāngai ana ki tēnei kapa haka, ki tā te titiro a tēnei kaiwhakawā.
E whitu ngā māka takitahi mō ia mahi whakatū waewae a te kapa. He aha te māka kotahi e tika ana mō tēnei kapa? Ko tētahi māka kei waenganui o ngā māka e whitu.
 
Mēnā ka āta tirohia ngā pou, pēhea te roa o tētahi pou kei waenganui o ngā pou e whitu. Kei te takiwā pea o te 80. E whā ngā pou he roa ake i te 80, e toru ngā pou he iti iho i te 80.
 
Ko te toharite te ingoa o te māka kotahi hei whakaatu i te taumata o tēnei kapa haka ki tā tēnei kaiwhakawā.
 
Mēnā ka tāpirihia ngā māka katoa mō ngā mahi e whitu, ka 559. (76 + 93 + 63 + 87 + 82 + 64 + 94 = 559).
 
Kātahi ka tohaina ēnei māka ki ngā mahi e whitu a te kapa, kia ōrite te māka mō tēnā mahi mō tēnā, ko te 80 tērā. Arā, ka whakawehea te 559 ki te 7, ka 79.857 (559 ÷ 7 = 79.857). Ka whakaawhiwhia tēnei ki te 80.
 
Koia nei te māka toharite hei tohu i te taumata whānaui o tēnei kapa ki tā te titiro a tēnei kaiwhakawā.
Aratakina ngā ākonga ki te whakamahi i te ripanga rorohiko hei tātai i te toharite.
 
Kia hoki tātou ki te ripanga rorohiko. Mā te whakauru i ngā tohutohu e hāngai ana, ka riro mā te rorohiko e tātai te toharite.
 
E rua ngā ara hei tohutohu i te rorohiko ki te tātai toharite:
1.         Mā te whakauru i te katoa o te tātaitanga:
 
2.         Pāwhiria te wāhi o te tukutuku ki raro iho i te māka whakamutunga (te 94 mō te whakawātea).
 
Pāwhiria te pere i te taha o te tohu Σ, kātahi ko te ‘average’.
 
Ka whakaaturia ngā tau e tātaihia ai te toharite:
=AVERAGE(B1:B7)
 
Mā te pāwhiri i te ENTER e puta ai te toharite (arā ko te 79.857)
E hoki ki ngā ripanga i whakaurua ki te rorohiko mō te Whārangi Mahi 1.
  • Tonoa ngā ākonga ki te tātai i te toharite o ngā raraunga.
  • Tonoa ngā ākonga ki te tūhura me pēhea te whakaatu i te toharite ki ia kauwhata pou.
3.      Ko te mahi tuatoru he whakauru i ngā māka a ētahi atu kaiwhakawā ki te ripanga rorohiko.

Ngā tohutohu
He tauira whakawhitinga kōrero
Tonoa ngā ākonga ki te whakauru i ngā māka a ētahi kaiwhakawā e ono ki ā rātou ripanga rorohiko. Me tiki atu rānei i konei: Ripanga Kapa Haka 1 (xls, 14KB).
 
Aratakina rātou ki te whakamahi i te ripanga rorohiko hei tātai i ngā toharite.
 
E whai ake nei ngā māka a ngā kaiwhakawā e ono o te whakataetae mō ngā mahi whakatū waewae e whitu a tētahi rōpū:
 
Tuhia te ture hei tātai i te toharite mō te kaiwhakawā tuatahi:                        =AVERAGE(B2:B8)
 
Kapea tēnei ture, ka whakauru ai ki te wāhi hei tātai i te toharite mō te kaiwhakawā tuarua. Kāore he take o te tuhi anō i te ture. Mā te rorohiko e huri ngā wāhanga o te ture kia hāngai ki te kaiwhakawā tuarua, arā:      = AVERAGE(C2:C8)
 
Tohua te rorohiko kia tātai i ngā toharite mō ia kaiwhakawā.
 
Tātaihia te toharite mō ia mahi whakatū waewae.
 
Tonoa ngā ākonga ki te whakaputa kauwhata pou hei whakaatu i ngā raraunga o ngā kaiwhakawā e ono.
 
E rua ngā kauwhata pou ka taea te whakaputa hei whakaatu i te āhua o ngā raraunga. Tuatahi ko te whakaatu i ngā māka mō ia whakatū waewae. Arā he pou e hāngai ana ki ia kaiwhakawā e noho kotahi ana ki ia mahi whakatū waewae:
Ko te kauwhata tuarua, ko te whakaatu i ngā māka a ia kaiwhakawā. Arā, he pou e hāngai ana ki ia mahi whakatū waewae e noho kotahi ana ki ia kaiwhakawā:
4.      Mō te roanga atu o tēnei kōwae ako, ka tūhuratia, ka whakamāorihia ngā raraunga, ka whakawhitiwhiti kōrero. Koia nei ētahi tauira pātai hei tūhura:
  • Ko wai ngā kaiwhakawā he āhua ōrite ngā māka mō ia mahi whakatū waewae, kāore e tino piki e tino heke rānei ngā māka, arā kāore e manenei?
    Ko te kaiwhakawā 5 me te kaiwhakawā 6. Hāunga te māka mō te Whakawātea, kei te āhua ōrite hoki ngā māka a te kaiwhakawā 2 me te 3.
  • Ko wai ngā kaiwhakawā ka āhua manenei ā rātou māka, arā, ka piki ka heke?
    Kei te tino manenei ngā māka a te kaiwhakawā 1, kei te āhua manenei ngā māka a te kaiwhakawā 4.
  • He aha ngā inenga whānui o ngā māka a ngā kaiwhakawā e ono nei?
    Kaiwhakawā
    māka iti rawa atu
    māka nui rawa atu
    inenga whānui
    1
    64
    94
    30
    2
    67
    95
    28
    3
    65
    87
    22
    4
    71
    89
    18
    5
    62
    68
    6
    6
    88
    95
    7
  • He aha ngā kōrero mō te kaiwhakawā ono?
    Kei te āhua kāpō pea tēnei kaiwhakawā! Kei runga ana māka katoa, kāore i te pērā ki ērā atu o ngā kaiwhakawā. He mokopuna pea tāna kei roto i tēnei kapa haka!
  • He aha te māka kotahi hei hoatu ki tēnei kapa haka?
    Ko te toharite o ngā māka toharite a ngā kaiwhakawā e ono. Arā, ko te 77 (ko te whakaawhiwhinga o te 76.61905).
  • Mēnā ka whakakorea ngā māka a te kaiwhakawā ono, ka pēhea te māka whakamutunga mō tēnei kapa haka?
    Ka heke iho ki te 74 (te whakaawhiwhinga o te 73.71429):
  • Ko wai te kaiwhakawā he hahaka rawa ana māka?
    Ko te kaiwhakawā 5 – ko te 68 tana māka teitei rawa.
  • Mēnā ka whakakorea ngā māka a te kaiwhakawā rima nei, ka pēhea te māka whakamutunga mō tēnei kapa haka?
    Ka piki ake ki te 79 (te whakaawhiwhinga o te 78.91429):
     
  • Hāunga te kaiwhakawā 6, ko ēhea ngā mahi whakatū waewae he āhua ōrite ngā māka?
    Ko te waiata ā-ringa me te haka.
  • He aha ngā mahi whakatū waewae e tino eke ana tēnei kapa haka i te taumata, he aha hoki ngā mahi whakatū waewae kāore i te pērā rawa te pai?
    Ka tino eke taumata tēnei kapa i tā rātou whakawātea, arā ko te 86 te māka toharite. Kāore i te pērā rawa te pai o te waiata ā-ringa (ko te 71 te māka toharite) me te haka (ko te 70 te māka toharite).
Hei Whakawhānui:
Whakaurua ngā māka a ngā kaiwhakawā e ono mō ngā kapa haka e whā nei ki te ripanga rorohiko, ka tiki atu rānei i konei: Ripanga Kapa Haka 2 (xls, 22KB)
 
Tonoa ngā ākonga ki te tūhura i ngā raraunga, ki te whakaputa pūrongo mō te whakawā i tēnei whakataetae kapa haka.
 
Aratakina ngā ākonga ki te whakawhitiwhiti kōrero mō ngā pātai hei tūhura mā rātou.

Log in or register to create plans from your planning space that include this resource.